Thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc đặt ra mục tiêu quan trọng: tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026 và thúc đẩy mạnh mẽ phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026 – 2030, thể hiện chủ trương nhất quán đã được thể hiện trong Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, các nghị quyết của Trung ương, đặc biệt là Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 và chương trình hành động của ngành Công Thương. Năm 2026 cũng là năm khởi đầu cho kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm, với yêu cầu tăng trưởng hai con số, kéo theo nhu cầu điện lớn. Vì vậy, việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả và phát triển nguồn điện tại chỗ đang trở thành giải pháp cấp thiết.

Theo PGS.TS Mai Văn Khiêm - Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, qua theo dõi trong nhiều năm, có thể khẳng định rằng xu hướng nhiệt độ gia tăng, nắng nóng ngày một gay gắt không còn là câu chuyện của dự báo nữa. Dự báo cuối tháng 4/2026, khu vực Tây Bắc Bộ bắt đầu xuất hiện nắng nóng với nhiệt độ phổ biến từ 35 đến 38 độ C. Tại Nam Bộ, từ ngày 23 đến 24/4 và kéo dài đến cuối tháng 4, có thể xuất hiện các đợt nắng nóng từ 35 đến 37 độ C, kéo theo nhu cầu sử dụng điện gia tăng. Sang tháng 5 và tháng 6/2026, khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ dự kiến mỗi tháng sẽ có khoảng 2 đến 3 đợt nắng nóng. Riêng Nam Bộ, mức độ nắng nóng có thể giảm bớt so với tháng 4 do gió mùa Tây Nam bắt đầu hoạt động, mang theo độ ẩm và mưa.

Về dự báo dài hạn, xác suất El Niño kéo dài đến cuối năm 2026 và sang đầu năm 2027 là rất cao. Điều này đồng nghĩa với khả năng trên phạm vi cả nước sẽ tiếp tục ít mưa trong suốt năm 2026 và giai đoạn đầu năm 2027. Nắng nóng gia tăng trong khi nguồn nước phục vụ sản xuất điện lại có nguy cơ thiếu hụt.

Còn ông Trịnh Quốc Vũ - Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) thì nhấn mạnh tới vai trò quản lý nhà nước, trong đó, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 3477/QĐ-BCT phê duyệt phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia. Trong đó nhấn mạnh, bên cạnh công tác điều hành nguồn và lưới điệcủa Bộ Công Thương và ngành Điện, nhằm bảo đảm khả năng cung ứng, đồng thời chủ động ứng phó với các tình huống phát sinh, rất cần sự chung tay của người dân, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng điện, cũng như đẩy mạnh tiết kiệm điện.

Ngành Điện lắp đặt điện mặt trời trên mái nhà dân

Đây là một mục tiêu rất lớn. Để đạt được mục tiêu đó, hiện nay Bộ Công Thương đang được Chính phủ giao xây dựng, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành một quyết định về cơ chế khuyến khích, thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong các hộ gia đình. Khi các cơ chế hỗ trợ phát triển điện mặt trời mái nhà cho hộ gia đình được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt sẽ là cú hích quan trọng để tạo thêm động lực, đồng thời tháo gỡ những rào cản, vướng mắc, qua đó thúc đẩy mạnh mẽ việc phát triển điện mặt trời mái nhà trong những năm tới.

Bên cạnh đó, theo thời gian, giá bán lẻ điện cũng có thể chịu tác động từ việc giá nhiên liệu đầu vào tăng lên, nên vẫn sẽ có những biến động nhất định. Trong khi đó, điện mặt trời mái nhà lại có mức đầu tư tương đối ổn định hơn và hiệu quả có thể nhìn thấy rõ./.

Nguyễn Văn